Zanieczyszczenie powietrza a alergia

czarny-dym-komin

(fot. arch. GP)

Badania naukowe i dane epidemiologiczne wskazują, że przebywanie w środowisku o zwiększonym poziomie zanieczyszczeń powietrza może istotnie wpływać na rozwój i dynamikę procesu uczulenia.

W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił dwukrotny wzrost częstości występowania chorób atopowych (alergicznego nieżytu nosa, astmy, atopowego zapalenia skóry), mimo że stężenia alergenów pozostały w tym czasie na podobnym poziomie. To niemożliwe, żeby doszło do zmian w strukturze genów odpowiedzialnych za rozwój alergii, zmieniło się środowisko, w którym żyjemy.

Katar, kaszel, duszność…

Alergeny powietrzo pochodne wnikając do układu oddechowego mają na swojej powierzchni cząstki zanieczyszczeń powietrza, które nasilają odpowiedź zapalną organizmu na alergeny. Duet alergen+zanieczyszczenia powietrza intensywniej stymuluje układ odpornościowy człowieka do reakcji obronnej na czynnik potencjalnie nieszkodliwy. To przewlekłe zapalenie stoi u podstawy takich objawów jak katar, kichanie, kaszel czy duszność. Z dekady na dekadę rośnie poziom zanieczyszczeń w środowisku zewnętrznym, a alergolodzy notują zwiększoną zapadalność na choroby alergiczne. Dodatkowo wzrasta ilość zaostrzeń chorób alergicznych np. astmy w momentach, kiedy pomiary zanieczyszczeń powietrza notują swoje najwyższe stężenia.

 

Zagrożenia w powietrzu

Najgroźniejsze zanieczyszczenia powietrza to pyły PM10, PM2,5, tlenki azotu,ozon, tlenki siarki. Narażenie pyłku traw na wyższe stężenia NO2 i ozonu powoduje zwiększone uwalnianie ziaren pyłku zawierającego alergeny, przez co potencjał prozapalny pyłku ulega zwiększeniu. Narażenie na NO, SO, ozon może wywołać uszkodzenie śluzówki dróg oddechowych i zaburzyć klirens śluzowo-rzęskowy, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia zaostrzenia astmy, alergicznego nieżytu nosa lub POCHP.

Coraz więcej alergików

Na początku XX wieku alergia była rzadko występująca chorobą. Alergia (Allos ergos) czyli inne dziwne reagowanie na czynniki wnikające do organizmu cechowało małą grupę mieszkańców ziemi. Minęło stulecie i zmieniły się statystyki. To nie człowiek się zmienił, ale otaczający go świat a przez to także sposób reakcji na to, czym oddychamy i spożywamy uległ modyfikacji. Badania z 2013 roku wskazują, że ok. 50% młodzieży mieszkającej w Krakowie (najbardziej zanieczyszczonym polskim mieście) to alergicy.

 

dr med. Piotr Dąbrowiecki

Wojskowy Instytut Medyczny

NZOZ ZDROWIE Poradnia alergologiczna